translate

แปลไม่ออกทำไงดี

posted on 26 Jan 2010 17:42 by ikamiso in honyaku

เพลงญี่ปุ่นเนี่ย เป็นอะไรที่แปลยากจริงๆ ทั้งที่เรียนภาษามานาน และสามารถแปลนิยาย แปลซับอนิเมะได้แล้ว แต่สำหรับเรื่องเพลงนั้นกลับดูห่างไกลเหลือเกิน ทุกวันนี้เพลงส่วนใหญ่ที่ฟังนั้นก็ไม่ค่อยจะเข้าใจความหมายของมันเลยสักนิด

แม้ว่าคนส่วนใหญ่จะฟังเพลงเพราะติดใจทำนองมากกว่าความหมายของเนื้อร้อง แต่พอติดใจเพลงนั้นแล้วก็อยากที่จะรู้ความหมายของมันเหมือนกัน โดยเฉพาะอุตส่าห์รู้ภาษาแล้วทั้งที

 

สำหรับสาเหตุที่เพลงญี่ปุ่นแปลยากนั้น คงเป็นเพราะการจัดเรียงคำที่ไม่ครบตามไวยากรณ์ มีการละคำต่างๆในประโยคเยอะ ทำให้เกิดความคลุมเครือสุดๆ ถอดความตรงๆไม่ได้เลย ต้องอาศัยประสบการณ์ในการตีความเป็นอย่างมาก

บางทีแค่ดูความหมายตามตัวอักษรเนี่ย ไม่มีทางรู้ได้เลย ต้องเข้าใจบริบทแวดล้อม นั่นหมายความว่าอาจต้องดูเนื้อเพลงจนจบ หรือไม่ก็ถ้าเป็นเพลงอนิเมะก็อาจต้องรู้เนื้อเรื่อง เพราะบางทีมันก็เกี่ยวพันกัน

บางเพลง ให้แปลตามอักษรแค่นั้นก็สามารถแปลได้จนจบ แต่สุดท้ายก็ยังไม่รู้ความหมายโดยรวมของเพลงอยู่ดี ในบรรดาเพลงที่เราแปลลงอยู่ในบล็อกตอนนี้ก็มีอยู่หลายเพลงที่แค่แปลตามอักษรได้ แต่ถ้าถามถึงความหมายลึกๆว่ามันหมายความว่ายังไง เราก็ตอบยากเหมือนกัน

บางเพลงมันเป็นนามธรรมมาก คือเป็นการอุปมาอุปมัยเปรียบเทียบหรือเล่นคำ ทำให้ต้องอาศัยการตีความที่ลึกซึ้งเหมือนกัน แต่ถ้าเข้าใจว่าเขาเปรียบเทียบอะไรกับอะไรก็จะง่ายขึ้น

 

 

วันนี้เพลงที่กำลังแปลที่มีปัญหาอยู่ตอนนี้ก็คือ เพลงโฮชิโซระโนะเมโมเรีย(星空のメモリア) เพลงจบสุดท้ายของเกมโฮชิโซระโนะเมโมเรีย ร้องโดยจาตะ(茶太)

 

เป็นเพลงนึงที่ฟังแล้วติดใจมาก และอยากแปลให้ได้มานานแล้ว แต่พอจะแปลจริงๆก็ไม่สำเร็จ เป็นอย่างนี้อยู่หลายครั้ง จนครั้งนี้ก็ได้ลองใช้พยายามดูอย่างมาก แต่สุดท้ายของที่แปลไม่ได้ก็ยังแปลไม่ได้อยู่ดี

ครั้งนี้จะหยิบปัญหาในการแปลเพลงนี้ขึ้นมาเป็นตัวอย่างปัญหาที่เกิดขึ้นในการแปลสักหน่อย

 

เริ่มจากท่อนแรก

同じ空 見上げて
交わした言葉 覚えているよ
小さな瞬き 指をさして聞いた
遠い昔に 生まれた 恋

สองบรรทัดแรกไม่มีปัญหา "ยังคงจำถ้อยคำที่ให้กันไว้เมื่อครั้งเราแหงนมองไปยังฟากฟ้าผืนเดียวกัน"

แต่สองบรรทัดหลังนั้น หากแปลตรงตัวคงได้ประมาณว่า "ความรักที่เกิดขึ้นเมื่อครั้งอดีตอันยาวไกลที่กระพริบตาเล็กๆแล้วชี้นิ้วและฟัง/ถาม"

ซึ่งเห็นแค่นี้ก็มีคำถามเกิดขึ้นเต็มไปหมด

อย่างแรกก็คือ ใครเป็นประธานของประโยคนี้ ปกติแล้วเพลงญี่ปุ่นแทบจะทั้งเพลงจะใช้ประธานน้อยมากทำให้ต้องเดาเองเสียเป็นส่วนใหญ่

อีกส่วนหนึ่งคือคำว่า 聞いた แปลได้ทั้ง "ฟัง" หรือ "ถาม" ทำให้คลุมเครือว่าในที่นี้จะหมายถึงอะไรกันแน่

และคำว่า "ที่ได้ฟัง/ถาม" มันทำให้คิดได้ว่า "ความรักที่เกิดขึ้นเมื่อครั้งอดีตอันยาวไกล" นั้นหมายถึงเรื่องราวที่เล่าให้ฟัง ไม่ใช่เรื่องของตัวเอง ซึ่งจากที่เทียบกับส่วนอื่นของเนื้อเพลงแล้ว ทำให้คิดว่าไม่น่าจะหมายถึงอย่างนั้น

และคำว่า "指をさして" ซึ่งแปลว่า "ชี้นิ้ว" นั้น ก็ไม่รู้ว่ามีความหมายแฝงอะไรหรือเปล่า

ด้วยสาเหตุต่างๆดังที่ว่ามา จึงไม่อาจแปลประโยคโดยรวมได้เลย

 

ท่อนที่สอง ไม่มีปัญหาอะไร

離れても かなえられる
この空の 輝き続くように
いつまでも 変わらないよと
伝えたい 君への思いを

แม้แยกจากกันไปก็ยังอาจจะเป็นจริงได้
ไม่ว่าเมื่อไหร่ก็จะไม่มีวันเปลี่ยนแปลง ดังเช่นท้องฟ้าแห่งนี้ที่ยังคงส่องประกายอยู่ตลอดไป
นั่นคือความรู้สึกที่อยากส่งผ่านไปถึงเธอ

 

ท่อนที่สาม

つないだ手 約束した
この気持ち 必ず巡り合う
生れ落ちた かけがえない
きらめきを見つけて
シューティングスター

สองบรรทัดแรกไม่มีปัญหาอะไร "ความรู้สึกดังที่ได้กุมเกี่ยวแขนและให้สัญญากันไว้นี้จะต้องวนเวียนมาเจอกัน"

ส่วนสามท่อนหลังนั้นคิดคำตอบที่เป็นไปได้ไว้สองทาง "ฉันพบเจอประกายสุกใสอันล้ำค่าซึ่งได้จุติลงมา นั่นคือชูตติงสตาร์"

กับ "ขอให้เธอหาประกายสุกใสอันล้ำค่าซึ่งได้จุติลงมา ชูตติงสตาร์นั้นจนพบ"

ปัญหาหลักคือไม่เข้าใจว่าใช้ประธานเป็นใคร และรูปประโยคยังคลุมเครือว่าเป็นประโยคบอกเล่าหรือว่าขอร้อง ซึ่งมันก็เป็นไปได้ทั้งคู่

 

ท่อนที่สี่

瞳閉じ 瞼に
君の姿を映しているよ
はかない気持ちの花を抱きしめてた
永遠と信じていたから

สองบรรทัดแรกก็ไม่มีปัญหา แปลง่ายๆอีกเหมือนกัน "ยามหลับตาลง ภาพของเธอนั้นก็ยังคงสะท้อนอยู่ภายในดวงตา"

ส่วนสองบรรทัดหลังยังไม่แน่ใจ ซึ่งก็คิดไว้สองทาง

"ฉันกอดดอกไม้แห่งความรู้สึกที่พร่ำเพ้อนั้นไว้แนบแน่น เพราะได้เชื่อว่ามันจะคงอยู่ตราบนิรันดร์"

กับ "เพราะฉันเชื่อมั่นว่านั่นคือช่วงเวลาอันเป็นนิรันดร์ที่ได้กอดดอกไม้แห่งความรู้สึกที่พร่ำเพ้อนั้นไว้แนบแน่น" (ฉันเชื่อว่าฉันได้กอดดอกไม้แห่งความรู้สึกที่พร่ำเพ้อนั้นไว้แนบแน่นโดยตลอดมา)

แต่ก็อาจจะไม่ใช่ทั้งคู่ เพราะยังรู้สึกแปลกๆอยู่

 

ท่อนที่ห้าหกเจ็ด ไม่น่าจะมีปัญหาอะไร

懐かしい 風の中で
思い出が 優しく囁くよ
変わらない 笑顔のままで
届けたい 君への思いを

ความทรงจำนั้นได้เรียกร้องอยู่อย่างอ่อนโยนท่ามกลางสายลมอันชวนให้หวนครวญคนึง
อยากส่งความรู้สึกนั้นไปถึงเธอด้วยรอยยิ้มที่ยังคงอยู่อย่างไม่เปลี่ยนแปร

忘れない 語り合った
あの夜に 流れた星の川
空を走る虹のような
架け橋が 君へと続く

ไม่อาจลืมธาราแห่งดวงดาวที่ไหลรินในคืนวันนั้นที่เราพร่ำคำต่อกัน
สะพานลาดราวสายรุ้งที่พาดผ่านฟากฟ้านั้นจะทอดไปถึงเธอ

君の幸せ守りたいよ
夢の中でも

อยากที่จะปกป้องความสุขของเธอ
แม้แต่ในความฝันก็ตาม

 

สุดท้ายก็คือ ท่อนที่แปด

いつかまた 出会える
あふれた愛の星降る夜に
キミへの思いを強く抱きしめてる
永遠を信じているから

ก่อนอื่นลองแยกเป็นบรรทัด สำหรับบรรทัดแรกแรกแปลว่า "สักวันต้องอาจได้พบกันอีก"

บรรทัดที่สอง "ในค่ำคืนที่ดาวแห่งรักอันเปี่ยมล้นตกลงมานั้น"

บรรทัดที่สาม "กอดเก็บความรู้สึกถึงเธอไว้อย่างแนบแน่น"

บรรทัดสุดท้าย "เพราะเชื่อมั่นในนิรันดร์"

รวมแล้วก็คงเป็น "เพราะฉันเชื่อมั่นอยู่ว่าจะกอดเก็บความรู้สึกถึงเธอไว้อย่างแนบแน่นชั่วนิรันดร์ ในค่ำคืนที่ดาวแห่งรักอันเปี่ยมล้นซึ่งสักวันต้องอาจได้พบกันอีกจะตกลงมานั้น"

แต่ก็อาจจะเป็น "เพราะในค่ำคืนที่ดาวแห่งรักอันเปี่ยมล้นซึ่งสักวันต้องอาจได้พบกันอีกจะตกลงมานั้น ฉันเชื่อมั่นอยู่ว่าจะกอดเก็บความรู้สึกถึงเธอไว้อย่างแนบแน่นชั่วนิรันดร์"

หรือบางทีง่ายๆอาจแยกกันและแปลตรงๆเลย เป็น "สักวันต้องอาจได้พบกันอีก ในค่ำคืนที่ดาวแห่งรักอันเปี่ยมล้นตกลงมานั้น ฉันกอดเก็บความรู้สึกถึงเธอไว้อย่างแนบแน่น เพราะเชื่อมั่นในนิรันดร์นั้นอยู่"

หรือไม่อาจจะรวมประโยคกันแบบอื่น ก็อาจเป็นไปได้

ทั้งนี้ การเข้าใจในสิ่งที่เพลงต้องการสื่อ ดูจะสำคัญมากเลย ในการคิดว่าเราจะเลือกความหมายแบบไหน แต่พอดีว่าไม่เข้าใจใจความโดยรวมเลย ทำให้ไม่อาจเลือกได้ถูกว่าจะแปลแบบไหนดี

 

สรุปว่าท่อนแรกมีปัญหามากที่สุด ส่วนท่อนอื่นๆที่มีปัญหาคือยังไม่แน่ใจว่าจะแปลแบบไหน

จบแล้ว แค่เพลงเดียวก็มีปัญหาอะไรที่พบมากมาย และที่จริงยังมีอีกหลายเพลงที่ยังแปลไม่ออกและก็ได้เลิกล้มไป เรื่องการแปลเพลงคงต้องหาประสบการณ์กันอีกยาว