いつか見えた空 ~ φείβλαςのブログ

αβγδεζηθικλμνξοπρςστυφχψω ΑΒΓΔΕΖΗΘΙΚΛΜΝΞΟΠΡΣΤΥΦΧΨΩ

อักษรกรีก(ギリシア文字)

อักษรกรีกนั้นมีทั้งหมด ๒๔ ตัว แบ่งเป็นตัวพิมพ์ใหญ่กับตัวพิมพ์เล็ก เช่นเดียวกับอักษรโรมัน แต่สำหรับอักษรตัวพิมพ์เล็กจะมี ๒๕ รูป เนื่องจากตัวซิกมาเขียนได้สองแบบ

นอกจากนี้จริงๆแล้วยังมีอักษรที่เลิกใช้แล้วอยู่อีก ซึ่งจะไม่กล่าวถึง

เนื่องจากผู้เขียนสนใจภาษากรีกในเชิงวิทยาศาสตร์มากกว่าภาษาศาสตร์ ดังนั้นในหน้านี้จะไม่ขอลงลึกเรื่องภาษา

อักษรกรีกถูกนำมาใช้ในหลายด้าน ในทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ใช้เป็นตัวแปรหรือสัญลักษณ์ในสมการ ใช้เป็นชื่ออนุภาค ชื่อสาร ในทางดาราศาสตร์ใช้อ้างอิงเป็นชื่อดาวโดยเรียงตามลำดับความสว่าง

มาเริ่มทำความรู้จักกับอักษรกรีกกันดีกว่า
ในนี้จะบอกรายละเอียดของอักษร ทั้งเสียงอ่าน และประโยชน์การใช้งานที่มักจะพบ

Α α άλφα Alpha อัลฟา,แอลฟา　アルファ
เสียงสระ อา
อักษรตัวพิมพ์เล็กใช้แทนค่าความเร่งเชิงมุมในกลศาสตร์
ใช้แทนค่า thermal expansion ในทางอุณหพลศาสตร์
ใช้แทนอนุภาคอัลฟา
ใช้เป็นสัญลักษณ์แสดงถึงการแปรผันในทางคณิตศาสตร์
ในทางดาราศาสตร์ใช้เป็นชื่อของดาวที่สว่างที่สุดในกลุ่ม
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ไม่นิยมใช้กันเนื่องจากเหมือนกับตัว A ในอักษรโรมัน

Β β βήτα Beta เบตา,วีตา　ベータ、ヴィタ
เสียงพยัญชนะใกล้เคียงเสียง ว (เหมือน v ในภาษาอังกฤษ)
อักษรตัวพิมพ์เล็ก ใช้แทนค่า compressibility ในทางอุณหพลศาสตร์และพลศาสตร์ของไหล
ใช้แทนอนุภาคเบตา คือ อิเล็กตรอน กับ โพสิตรอน
ในทางสัมพัทธภาพใช้แทนความเร็วเทียบกับความเร็วแสง(v/c)
ในทางอุณหพลศาสตร์และกลศาสตร์สถิติ ใช้แทน 1/KT
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ใช้แทนฟังก์ชั่นเบตาในทางคณิตศาสตร์

Γ γ γάμα Gamma แกมมา,กามา　ガンマ、ガマ
เสียงพยัญชนะใกล้เคียงเสียง ก(คล้าย g ในภาษาอังกฤษ)
หรือเสียงพยัญชนะใกล้เคียงเสียง ย
อักษรตัวพิมพ์เล็ก ใช้แทนค่าคงที่ลอเรนซ์ในสัมพัทธภาพ
ใช้แทนค่าคงที่อเดียบาติกในอุณหพลศาสตร์
ใช้แทนรังสีแกมมา
ตัวพิมพ์ใหญ่ใช้แทนฟังก์ชั่นแกมมาในทางคณิตศาสตร์

Δ δ δέλτα Delta เดลตา　デルタ、ゼルタ
เสียงพยัญชนะใกล้เคียงเสียง ด(เหมือน th ของคำว่า the ในภาษาอังกฤษ)
พบบ่อยที่สุดเป็นตัวพิมพ์ใหญ่ เป็นสัญลักษณ์แสดงถึงการเปลี่ยนแปลง
บางครั้งก็ใช้ตัวพิมพ์เล็กเป็นสัญลักษณ์บอกถึงความเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย แทนตัว d
ตัวพิมพ์เล็กมักถูกใช้เยอะในคณิตศาสตร์
ใช้แทน Kronecker delta
ใช้แทน Dirac delta function
ในทางดาราศาสตร์ใช้แทนค่า declination

Ε ε έψιλον Epsilon เอปซิลอน　エ・プシーロン
เสียงสระ เอ
บางครั้งก็เขียนเป็น ϵ
อักษรตัวพิมพ์เล็ก ใช้แทนค่า permittivity ทางไฟฟ้า ของตัวกลาง
ในทางคณิตศาสตร์ใช้แสดงความเป็นสมาชิกของเซ็ต (เช่น a ϵ A คือ a เป็นสมาชิกของ A)
ในบางครั้งยังใช้แทนพลังงาน Ɛ
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ไม่นิยมใช้กันเนื่องจากเหมือนกับตัว E ในอักษรโรมัน

Ζ ζ ζήτα Zeta เซตา,ซีตา　ゼータ、ジタ
เสียงพยัญชนะใกล้เคียงเสียง ซ(เหมือน z ในภาษาอังกฤษ) หรือ ดซ(dz)
แทบไม่เคยเห็นใช้งานที่ไหน เท่าที่พอจะเห็นก็คือ ฟังก์ชั่นเซตาของรีมันน์
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ไม่นิยมใช้กันเนื่องจากเหมือนกับตัว Z ในอักษรโรมัน

Η η ήτα Eta เอตา,อีตา　イータ、イタ
เสียงสระ อี
อักษรตัวพิมพ์เล็ก ใช้แทนค่าความหนืดในพลศาสตร์ของไหล
ใช้แทนค่าประสิทธิภาพของเครื่องยนต์คาร์โนต์
บางครั้งใช้แทนค่าดัชนีหักเห (แทนตัว n ที่นิยมใช้มากกว่า)
ใช้แทนอนุภาค เอตา-เมซอน
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ใช้แทนค่าเอนธาลปีในอุณหพลศาสตร์ แต่เนื่องจากเหมือนกับตัว H ในอักษรโรมันจึงมักเข้าใจว่าเป็นตัว h ใหญ่

Θ θ θήτα Theta เธตา,ธีตา　シータ、シタ
เสียงพยัญชนะ ธ(เหมือน th ในภาษาอังกฤษ)
อักษรตัวนี้ คนไทยมักจะเรียกว่า เซตา กันจนติด แต่ความจริงต้องอ่านว่า เธตา(ไม่ใช่ เทตา ด้วย)
ที่นิยมใช้กันมากที่สุดก็คือ ใช้แทนมุมต่างๆนั่นเอง

Ι ι γιώτα Iota อิโอตา,โยตา　イオタ、ヨタ
เสียงสระ อี
มักไม่นิยมใช้แทนเป็นตัวแปร

Κ κ κάππα Kappa แคปปา,คาปา　カッパ、カパ
เสียงพยัญชนะ ก,ค(เหมือน k ในภาษาอังกฤษ)
อักษรตัวพิมพ์เล็ก ใช้แทนค่า dielectric constant ของตัวกลาง
ใช้แทนค่า compressibility ในทางอุณหพลศาสตร์
และยังใช้เป็นค่าคงที่จับฉ่าย
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ไม่นิยมใช้กันเนื่องจากเหมือนกับตัว K ในอักษรโรมัน

Λ λ λάμβδα Lambda แลม(บ์)ดา,ลัมดา　ラム（ブ）ダ
เสียงพยัญชนะ ล
อักษรตัวพิมพ์เล็ก ใช้บ่อยที่สุดในเรื่องของความยาวคลื่น
และยังมักจะใช้กับค่าคงตัวของอัตราการแผ่รังสี หรือการย่อยสลายต่างๆ
ใช้แทน lagrange multiplier ในแคลคูลัส
ใช้แทน eigenvalue ในพีชคณิตเชิงเส้น
ใช้แทนความหนาแน่นเชิงเส้น
ใช้แทนมุมลองติจูดในระบบพิกัดภูมิศาสตร์
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ ในทางจักรวาลวิทยา ใช้แทนค่าคงที่จักรวาล

Μ μ μι Mu มิว,มี　ミュー、ミ
เสียงพยัญชนะ ม
อักษรตัวพิมพ์เล็ก ใช้แทนค่าสัมประสิทธิ์ความเสียดทาน
ใช้แทน integrating factor ในสมการเชิงอนุพันธ์สามัญ
ใช้แทน chemical potential ในอุณหพลศาสตร์
ใช้เป็นตัวย่อหมายถึงไมโคร(10 ยกกำลัง -6)
ใช้แทนอนุภาคมิวออน
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ไม่นิยมใช้กันเนื่องจากเหมือนกับตัว M ในอักษรโรมัน

Ν ν νι Nu นิว,นี　ニュー、ニ
เสียงพยัญชนะ น
อักษรตัวพิมพ์เล็ก บางครั้งแทนค่าความถี่ แทนที่จะใช้ตัว f
ใช้แทนอนุภาคนิวตริโน
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่จะไม่มีการใช้กันเนื่องจากเหมือนกับตัว N ในอักษรโรมัน

Ξ ξ ξι Xi คฺซี,คฺไซ　クシ、クサイ
เสียงพยัญชนะ คซ
เป็นอักษรที่เขียนยากที่สุด ทั้งตัวพิมพ์เล็กและตัวพิมพ์ใหญ่เลย
มีการใช้งานน้อย เท่าที่เห็น อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ใช้แทน Partition function ของระบบ grand canonical ensemble ในกลศาสตร์สถิติ
บางครั้งอาจเจอเป็นตัวแปรจับฉ่าย เวลาคนไม่รู้จะใช้ตัวแปรไหนแล้ว

Ο ο όμικρον Omicron โอมิครอน　オミクロン
เสียงสระ โอ
เนื่องจากรูปร่างเหมือนกับอักษรโรมันทั้งตัวใหญ่และตัวเล็ก ดังนั้นจึงไม่มีการใช้ทั่วไป

Π π πι Pi ไพ,พี　パイ、ピ
เสียงพยัญชนะ ป,พ
พูดถึงไพ แน่นอนว่าต้องนึกถึงค่าไพทางคณิตศาสตร์ ซึ่งมีค่าเท่ากับ 3.14159...
ใช้แทนอนุภาคไพออน
ส่วนอักษรตัวพิมพ์ใหญ่จะใช้เป็นสัญลักษณ์สำหรับผลคูณรวมทั้งหมด เช่นเดียวกับซิกมาที่หมายถึงผลบวกรวมทั้งหมด

Ρ ρ ρο Rho โร　ロー、ロ
เสียงพยัญชนะ ร
อักษรตัวพิมพ์เล็ก นิยมใช้กับเรื่องของความหนาแน่น บางครั้งก็ไม่ใช่หมายถึงแค่มวลต่อปริมาตร แต่ยังรวมถึง มวลต่อความยาว ความหนาแน่นประจุ หรือความหนาแน่นของอะไรต่างๆ
บางครั้งใช้หมายถึงรัศมีของระบบพิกัดทรงกลมหรือทรงกระบอก
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ไม่นิยมใช้กันเนื่องจากเหมือนกับตัว P ในอักษรโรมัน

Σ σ ς  σίγμα Sigma ซิกมา　シグマ
เสียงพยัญชนะ ซ,ส
หรือเสียงพยัญชนะใกล้เคียงเสียง ซ(เหมือน z ในภาษาอังกฤษ)
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่นั้นเราจะคุ้นเคยกันดีในฐานะของสัญลักษณ์ผลบวกรวม
อักษรตัวพิมพ์เล็กใช้แทนความหนาแน่นต่อหน่วยพื้นที่
ใช้แทนสภาพนำไฟฟ้าของตัวนำ
ใช้แทนค่า standard deviation ในทางสถิติ
ใช้แทนค่าคงที่สเตฟาน-โบลทซ์มันน์

Τ τ ταυ Tau เทา,ทัฟ　タウ、タフ
เสียงพยัญชนะ ต,ท
อักษรตัวพิมพ์เล็ก ใช้แทนค่าทอร์กในทางกลศาสตร์
ใช้แทน propertime ในสัมพัทธภาพ
ใช้แทนอนุภาค tau lepton
บางครั้งใช้แทนค่าคาบต่างๆ
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ไม่นิยมใช้กันเนื่องจากเหมือนกับตัว T ในอักษรโรมัน

Υ υ ύψιλον Upsilon อุปซิลอน,อิปซิลอน　ウプシロン、イ・プシロン
เสียงสระ อี
ยังไม่พบการใช้งานทั่วไป

Φ φ φι Phi ฟี,ไฟ　フィ、ファイ
เสียงพยัญชนะ ฟ
อักษรตัวพิมพ์เล็ก มักพบบ่อยในการใช้แทนมุมต่างๆ รองจากเธตา
แทนมุมอาซิมูธในระบบพิกัดทรงกลม
แทนมุมละติจูดในระบบพิกัดภูมิศาสตร์
แทนมุมเฟสของคลื่น หรือมุมเฟสของจำนวนเชิงซ้อน
แทนค่าศักย์ไฟฟ้าในทางแม่เหล็กไฟฟ้า
แทนค่า work function ในทางอิเล็กทรอนิกส์
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ ใช้แทนค่าฟลักซ์ในทางแม่เหล็กไฟฟ้า

Χ χ χι Chi คี,ไค　ヒ、カイ
เสียงพยัญชนะอยู่ระหว่าง ฮ กับ ค(ออกเสียง ค ให้ออกมาจากคอ)
อักษรตัวพิมพ์เล็ก ใช้แทนค่า chi-square ในทางสถิติ
แทนค่า susceptibility ในทางแม่เหล็กไฟฟ้า
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ไม่นิยมใช้กันเนื่องจากเหมือนกับตัว X ในอักษรโรมัน

Ψ ψ ψι Psi พฺซี,พฺไซ　プシ、プサイ
เสียงพยัญชนะ พซ
ทั้งอีกษรตัวพิมพ์เล็กและตัวพิมพ์ใหญ่ ใช้แทนฟังก์ชั่นคลื่นของชโรดิงเงอร์

Ω ω ωμέγα Omega โอเมกา　オメガ
เสียงสระ โอ
อักษรตัวพิมพ์เล็ก ใช้แทนค่าความเร็วเชิงมุมในทางกลศาสตร์
อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ ใช้เป็นสัญลักษณ์แทนหน่วยโอห์มของความต้านทานของตัวนำ

* วิธีการออกเสียงนี่เป็นแบบยุคใหม่ สำหรับกรีกยุคเก่าจะออกเสียงต่างกันออกไป ซึ่งไม่ได้พูดถึง
* จะเห็นว่าสระ อี มีถึง ๓ ตัว ซึ่งความจริงแล้ว ในภาษากรีกโบราณ ทั้งสามตัวนี้ออกเสียงต่างกัน
* ชื่อ φείβλας ให้อ่านแบบกรีกโบราณ (β = บ, ει = เอ)

* ประโยชน์การใช้งานนั้น เขียนเท่าที่นึกออก หากใครนึกออกเพิ่มเติมก็ช่วยบอกทีจะได้เพิ่มลงไป

เพิ่มเติม...
ใครสนใจอักษรกรีกในเชิงของภาษา สามารถอ่านได้ที่
http://zomitza.exteen.com/20081021/greek-pronunciation